Dầu bôi trơn hệ truyền động

ImageNói đến dầu bôi trơn, người ta thường hay nghĩ ngay đến dầu nhờn dùng cho động cơ, ít khi nghĩ đến dầu bôi trơn dùng cho hệ truyền động, dù rằng loại dầu bôi trơn này cũng có nhiều vấn đề phức tạp, đòi hỏi tính năng đa dạng có lúc còn cao hơn cả dầu bôi trơn dùng cho động cơ.

Nói đến dầu bôi trơn, người ta thường hay nghĩ ngay đến dầu nhờn dùng cho động cơ, ít khi nghĩ đến dầu bôi trơn dùng cho hệ truyền động, dù rằng loại dầu bôi trơn này cũng có nhiều vấn đề phức tạp, đòi hỏi tính năng đa dạng có lúc còn cao hơn cả dầu bôi trơn dùng cho động cơ.

Tính năng cơ bản của dầu truyền động

Hệ thống truyền động của ôtô có chức năng truyền mômen dẫn động từ động cơ (động lực nguồn) đến các bánh xe chủ động. Tùy theo kiểu loại xe mà cơ cấu truyền động thay đổi nhưng bao giờ cũng bao gồm các bộ phận cơ bản sau:

- Hộp số kiểu bánh răng (hộp số cơ) hoặc hộp số tự động (bánh răng hành trình) hay hộp số vô cấp (đai và bánh côn).

- Trục các đăng dẫn động cầu xe.

- Cầu trước và cầu sau…


Hệ thống truyền lực Audi TT 3.2

Trong tất cả các cơ cấu trên, ngoại trừ ly hợp, đều dùng bánh răng các loại để truyền lực. Vì vậy, dầu dùng để bôi trơn hệ truyền lực như dầu hộp số, dầu cầu xe, dầu hộp trợ lực tay lái… thực chất là các loại dầu bôi trơn bánh răng.

Các loại bánh răng thường dùng trong hộp số và cầu xe như bánh răng trụ răng thẳng hoặc răng xoắn, bánh răng chữ V, bánh răng côn hay côn xoắn và bánh răng hypoit. Tùy theo tốc độ và mô-men truyền dẫn, chúng cũng đòi hỏi chất lượng dầu bôi trơn khác nhau.

So với dầu bôi trơn động cơ, ngoài những chức năng quen thuộc như bôi trơn, làm mát ra, dầu bôi trơn bánh răng của hộp số hoặc cầu xe còn có những tính năng riêng biệt như:

- Có khả năng tạo màng dầu trị được áp suất tiếp xúc cao, bảo vệ bề mặt răng khi ăn khớp.

- Có độ bám dính rất chắc trên bề mặt kim loại có tác dụng làm giảm tiếng ồn, giảm va đập khi làm việc (khi thay đổi tỷ số truyền hoặc thay đổi mô-men).

- Giảm ma sát khi truyền lực khiến hiệu suất truyền lực cao. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là dầu bôi trơn bánh răng không có mối quan hệ tương đồng với các loại dầu bôi trơn động cơ. Vì vậy, dù dầu bánh răng và dầu động cơ có cùng một độ nhớt SAE như nhau nhưng tính năng lại khác biệt rất lớn. Đó là do nguồn gốc dầu pha chế và chất phụ gia dùng để pha chế dầu truyền động (dầu bánh răng) khác hẳn với các chất phụ gia dùng để pha chế dầu bôi trơn động cơ.

Ví dụ, để tăng tính năng bám dính của dầu bánh răng, người ta dùng phụ gia polycrylat; để chống dính kết kim loại người ta dùng phụ gia cực áp EP.dibenzyl disulfur, clobenzyl disulfur… Trong khi đó dầu bôi trơn động cơ không pha các chất phụ gia này.

Tóm lại, dầu bôi trơn bánh răng cần phải có các tính năng cơ bản sau đây:

- Có chỉ số độ nhớt VI cao. Độ nhớt ổn định trong môi trường nhiệt độ thay đổi lớn.

- Chịu được áp suất tiếp xúc cao (khả năng chịu cực áp lớn). Khi bánh răng ăn khớp truyền lực, màng dầu trên mặt bảo vệ mặt răng không gây dính kết kim loại.

- Có độ bám dính tốt, độ bền nhiệt cao, ít bị ôxy hóa.

- Ít tạo bọt khi dầu vung té hoặc bị khuấy trộn.

Phân loại dầu bôi trơn bánh răng

Dầu bôi trơn bánh răng (dầu hộp số hay dầu truyền động) phân loại theo tiêu chuẩn SAE.J300: phân loại theo độ nhớt centiStock ở 100°C thành 6 loại như bảng 1.


Loại dầu

Độ nhớt cSt ở 100°C
MinMax
75W4,2-
80W7,0-
85W11,0-
90W13,5<24,1
140W24,0<41,0
250W41,0-

Bảng 1:Phân loại theo tiêu chuẩn SAE.J300

Trên cơ sở 6 loại dầu trên, người ta có thể pha chế dầu đa năng, ví dụ dầu bánh răng Shell Advance GL-5, 80W-90 chẳng hạn. Dầu truyền động (dầu bánh răng) còn phân loại theo cấp phẩm chất API thành 6 nhóm theo điều kiện sử dụng cụ thể (bảng 2).


Cấp phẩm chấtPhạm vi sử dụng
GL1Dùng cho hệ thống truyền động bánh răng hình trụ, trục vít, bánh răng côn xoắn, tải trọng nhỏ.
GL2Dùng cho hệ thống truyền động như nhóm 1 nhưng trụ tải trọng lớn và nhiệt độ cao.
GL3Dùng cho hệ truyền động bánh răng trụ xoắn, bánh răng côn xoắn chịu tải trọng lớn và nhiệt độ cao.
GL4Dùng cho hệ thống truyền động bánh răng hypoit làm việc với tốc độ cao và mô-men lớn.
GL5Dùng cho hệ thống truyền động bánh răng hypoit có tải trọng va đập lớn, tốc độ cao, mô-men lớn.
GL6Dùng cho hệ truyền động bánh răng hypoit có tải trọng va đập lớn, tốc độ quay và di chuyển dọc trụ lớn, truyền mô-men lớn và tải trọng va đập mạnh.

Bảng 2: Phân cấp phẩm chất API của dầu bánh răng

Tuy phân loại và phân cấp như trên nhưng các hãng sản xuất dầu bôi trơn còn thuờng dùng các thương hiệu riêng của hãng mình như Shell Advance, Shell Dentax, BP Gear oil, Mobil Mobilube, Caltex Thuban, Castrol Deusol Gear, APP.EP để giới thiệu loại dầu truyền động. Các loại dầu trên thuờng có hai loại độ nhớt 90 và 140 cSt ở 100°C và cấp phẩm chất GL4 hoặc GL5. Tính năng cơ bản của hai loại dầu “gốc” nói trên được giới thiệu ở bảng 3.


Chỉ tiêu kỹ thuật

Dầu hộp số (dầu truyền động GL4, LG5)

SAE 90SAE 140
Khối lượng riêng ở 15°C, kg/l0,89050,9030
Độ nhớt động học ở 100°C, cSt16,530,0
Chỉ số độ nhớt (VI)9890
Nhiệt độ chớp cháy cốc hở (°C)230240
Nhiệt độ đông đặc (°C)- 9- 9

Bảng 3: Các chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản của dầu hộp số

Sử dụng dầu hộp số

Theo kinh nghiệm sử dụng, các xe ôtô dùng hộp số cơ (số tay) ở nước ta nên dùng loại dầu hộp số và dầu cầu có cấp phẩm chất API GL4 và GL5, SAE90, SAE70W-80, SAE 80W-90… Các xe dùng hộp số tự động dùng dầu hộp số có thương hiệu riêng như dầu Shell Dexron II.

Thời gian thay dầu hộp số thường từ 20.000 đến 40.000km lăn bánh. Tuy vậy, thời gian thay dầu cầu xe thường kéo dài gấp hai lần thời gian thay dầu hộp số. Một số loại xe du lịch cao cấp như Ford Escape, Mondeo, Toyota Camry, Mercedes-Benz E240… đều quy định thời gian thay dầu hộp số tự động là 20.000km còn dầu cầu xe trong trường hợp vận hành ở điều kiện xấu thì cũng chạy đến 50.000km mới phải thay.

 Theo autonet

Honda HR-V

Honda HR-V chính thức ra mắt

Mẫu SUV đô thị phiên bản sản xuất dành cho thị trường Mỹ ra mắt tại ...

BMW 435d xDrive M Sport

BMW 435d xDrive M Sport tiết kiệm

Chiếc coupe 4-series đầu bảng lắp dẫn động 4 bánh kết hợp với động c...

Jeep Renegade - Off-road chỉ là chuyện nhỏ

Sau màn ra mắt với giới yêu xe thế giới tại triển lãm Geneva Motor S...

Dodge Challenger 2015

Dodge Challenger 2015: Tân cổ giao duyên

Tham gia triển lãm New York năm nay, hãng Dodge thuộc tập đoàn Chrys...

Xe hơi

Peugeot 408

Peugeot 408 mới lộ diện, được thiết kế lại

22 HOURS AGO  |  Black Rock

Phiên bản mới của mẫu sedan hạng C từ thương hiệu Pháp sẽ được ra mắt tại triển lãm ô tô Bắc Kinh 2014, diễn ra từ ngày 20/4 sắp tới.

Readmore

Loading...

Xe máy

Lauge Jensen Viking

Lauge Jensen Viking - Xe cruiser hoàn toàn mới

22 HOURS AGO  |  Black Rock

Trong làng xe thế giới, cái tên Fisker Karma hiện nay đã trở nên quá quen thuộc. Mẫu xe điện hạng sang Fisker Karma được không ít người đánh giá cao v...

Readmore

Loading...

Xe đạp

xe đạp độ

Bộ sưu tập xe đạp độ độc đáo

1 MONTH AGO  |  Black Rock

Ngoài các triển lãm ôtô và môtô độ nổi tiếng, người Mỹ còn có riêng triển lãm xe đạp độ, từ kiểu dáng đến vật liệu đều là những sáng tạo ấn tượng.

Readmore

Loading...

Kinh nghiệm, Kiến thức

Kinh nghiệm sử dụng xe

5 tín hiệu cảnh báo cần thay lốp mới

1 DAY AGO  |  Black Rock

Cũng giống như đi bộ đường dài khiến chân bị mỏi, mỗi lần lái xe trên đường đều khiến lốp mòn dần. Điều này không có nghĩa bạn lái xe tồi mà đó là sự ...

Readmore

Loading...

Xe và Cuộc sống

Audi A3

Audi A3 nhận danh hiệu 'xe của năm 2014'

1 DAY AGO  |  Black Rock

Như thông lệ, ngày thứ hai tại triển lãm New York hàng năm là thời điểm công bố giải thưởng "xe của năm". Trong năm 2013, mẫu xe nhận giải thưởng nói ...

Readmore

Loading...

Công nghệ

Hệ thống an toàn cho ôtô

Hệ thống an toàn cho ôtô được xây dựng như thế nào?

22 HOURS AGO  |  Black Rock

Trong suốt lịch sử phát triển của ngành sản xuất ôtô, các nhà sản xuất luôn trăn trở để tìm kiếm và nghiên cứu các giải phải để tăng cường sự an toàn ...

Readmore

Loading...